LINGGA YONI DI SITUS GUNUNG PAYUNG DIDUGA DIRUSAK OKNUM, WARISAN KARUHUN NU PINUH KU AJÉN SAJARAH JEUNG SPIRITUAL JADI PERHATIAN

LINGGA YONI DI SITUS GUNUNG PAYUNG DIDUGA DIRUSAK OKNUM, WARISAN KARUHUN NU PINUH KU AJÉN SAJARAH JEUNG SPIRITUAL JADI PERHATIAN

Titinggal Sajarah di Gunung Payung Tasikmalaya Ngahudangkeun Kaprihatinan, Pemerhati Budaya Ménta Kajadian Geura Diusut

TASIKMALAYA —  Karuksakan anu diduga kajadian kana Lingga Yoni di Situs Gunung Payung ngabalukarkeun rasa prihatin anu jero ti para pemerhati sajarah, budaya, jeung masarakat anu miboga kapadulian kana pelestarian warisan karuhun.

Situs Gunung Payung perenahna di Kampung Awi Luar, Desa Sirnajaya, Kacamatan Karangjaya, Kabupaten Tasikmalaya, Jawa Barat. Kawasan anu legana kurang leuwih 18 héktar ieu perenahna dina jangkungna sakitar 1.047 méter di luhur permukaan laut.

Sacara géografis, kawasan Situs Gunung Payung wawatesan langsung jeung wilayah Desa Nagara Tengah, hiji wewengkon anu dipercaya miboga patalina jeung tapak sajarah karajaan baheula. Dumasar kana carita jeung pangaweruh sajarah anu aya di masarakat, situs ieu ogé dipercaya miboga hubungan historis jeung Kebataraan Galunggung sarta Karajaan Galuh.

Ku lantaran éta, Gunung Payung henteu saukur mangrupa hiji tempat anu miboga kaéndahan alam. Leuwih ti éta, kawasan ieu nyimpen rupa-rupa tapak sajarah, ajén kabudayaan, sarta nilai spiritual anu jadi bagian penting tina warisan karuhun di Tatar Sunda.

Nanging, dina Rebo, 2 Séptémber 2026, masarakat jeung para pemerhati situs meunang béja anu matak ngageunjleungkeun. Salah sahiji tinggalan anu aya di kawasan Situs Gunung Payung, nyaéta Lingga Yoni, dilaporkeun ngalaman karuksakan anu diduga dilakukeun ku oknum anu teu boga rasa tanggung jawab.

Ki Acep Aan, salah saurang pemerhati situs jeung sajarah Priangan Wétan, nétélakeun yén béja ngeunaan karuksakan éta kacida matak nalangsa jeung prihatin.

Numutkeun anjeunna, pangalaman ngalaksanakeun tadabur alam jeung nganjang ka Situs Gunung Payung dina sakitar taun 2020 masih kénéh pageuh dina émutanana. Harita, anjeunna ningali langsung kumaha pentingna ajén sajarah anu nyangkaruk di éta kawasan.

“Jejak tadabur alam ka Situs Gunung Payung sakitar taun 2020 masih kénéh kaémut. Tempat ieu pinuh ku tapak sajarah karuhun sarta miboga ajén anu kacida pentingna. Kiwari, dina Rebo, 2 Séptémber 2026, abdi kacida kagétna sanggeus meunang béja yén Lingga Yoni anu aya di kawasan Gunung Payung ngalaman karuksakan,” saur Ki Acep Aan.

Anjeunna ngaharepkeun sangkan kajadian ieu henteu ngan saukur jadi bahan obrolan, tapi kudu meunang perhatian serius ti pihak-pihak anu boga kawenangan.

Ki Acep Aan ogé ménta sangkan instansi pamaréntahan anu ngabogaan pancén dina widang kabudayaan jeung pelestarian cagar budaya, babarengan jeung aparat penegak hukum, geura turun ka lapangan pikeun nalungtik kajadian anu sabenerna.

“Abdi miharep pihak Dinas jeung aparat anu boga kawenangan tiasa geura ngalakukeun panalungtikan. Kajadian ieu kudu diusut sangkan écés kumaha kronologisna jeung saha anu kudu tanggung jawab,” pokna.

Warisan Karuhun Kudu Dijaga

Lingga jeung Yoni mangrupa bagian tina tinggalan budaya anu ngabogaan ajén sajarah anu kacida luhurna. Ayana tinggalan sapertos kieu jadi salah sahiji bukti penting pikeun nalungtik jeung maham lalampahan sajarah peradaban masarakat baheula.

Ku sabab éta, karuksakan kana tinggalan sajarah henteu ngan saukur mangaruhan kana wangun fisik hiji benda. Leuwih jauh ti éta, karuksakan bisa ngancam kana leungitna sumber pangaweruh ngeunaan sajarah, budaya, jeung kahirupan karuhun anu saenyana kudu diwariskeun ka generasi saterusna.

Ngajaga situs sajarah hartina ngajaga jati diri. Ngamumulé warisan karuhun hartina ngajaga ingetan koléktif ngeunaan lalampahan hiji bangsa.

Situs-situs sajarah anu aya di Tatar Sunda lain ngan saukur barang kolot anu teu boga harti. Di jerona aya carita ngeunaan kahirupan masarakat baheula, ajén kabudayaan, pangaweruh, kapercayaan, sarta lalampahan panjang hiji peradaban.

Ku sabab éta, pelestarian situs jeung tinggalan sajarah jadi pancén babarengan. Pamaréntah miboga kawajiban pikeun méré panyalindungan, sedengkeun masarakat miboga tanggung jawab moral pikeun milu ngajaga jeung henteu ngalakukeun sagala rupa kalakuan anu bisa ngaruksak warisan budaya.

Perlu Pangawasan Jeung Panalungtikan Nu Serius

Kajadian karuksakan Lingga Yoni di Situs Gunung Payung jadi pangéling-ngéling yén warisan sajarah masih kénéh rentan tina rupa-rupa ancaman.

Kurangna pangawasan, kurangna kasadaran masarakat, nepi ka kalakuan jalma-jalma anu teu tanggung jawab bisa jadi ancaman serius pikeun kalestarian situs budaya.

Ku lantaran éta, perlu aya léngkah nyata pikeun ngajaga Situs Gunung Payung sacara leuwih hadé. Panalungtikan ngeunaan dugaan karuksakan kudu dilakukeun sacara taliti pikeun mastikeun fakta anu sabenerna.

Salian ti éta, pangawasan jeung panyalindungan kana kawasan situs ogé perlu dikuatkeun sangkan kajadian anu sarupa henteu kajadian deui dina mangsa nu bakal datang.

Masarakat ogé dipiharep milu jadi bagian tina pangjaga warisan karuhun. Lamun aya kagiatan anu mencurigakan atawa boga poténsi ngaruksak situs, kudu geura dilaporkeun ka pihak anu boga kawenangan.

Ngajaga Gunung Payung, Ngajaga Tapak Karuhun

Situs Gunung Payung miboga harti anu leuwih jero tibatan saukur hiji lokasi di tengah alam pagunungan.

Di éta tempat nyangkaruk tapak karuhun, carita sajarah, ajén kabudayaan, jeung pangaweruh ngeunaan lalampahan peradaban anu kacida pentingna pikeun dipikawanoh ku generasi kiwari jeung nu bakal datang.

Ku sabab éta, ngajaga Situs Gunung Payung hartina lain ngan saukur ngajaga batu, wangunan, atawa benda titinggal. Nu sabenerna dijaga nyaéta sajarah, jati diri, jeung memori peradaban urang.

Karuksakan anu kajadian kana Lingga Yoni di kawasan Gunung Payung dipiharep jadi perhatian serius pikeun sakumna pihak. Kajadian ieu kudu jadi panggeuing yén warisan karuhun moal bisa diganti lamun geus musnah.

Sakali tapak sajarah leungit, moal gampang pikeun mulangkeun deui kaaslianana. Ku sabab éta, miara warisan karuhun téh lain ukur tugas pamaréntah, tapi pancén urang sadayana.

Gunung Payung kudu dijaga. Lingga Yoni kudu dilestarikeun. Sabab di dinya aya tapak karuhun anu jadi bagian tina lalampahan sajarah urang.

(Warta Sunda Online/Tasikmalaya, 2 Séptémber 2026)